Quốc tế Cộng sản thứ hai (1889-1914) là một liên minh quốc tế của các đảng xã hội chủ nghĩa và các tổ chức công đoàn. Nó được thành lập tại Đại hội Quốc tế Lao động lần thứ nhất ở Paris vào ngày 14 tháng 7 năm 1889. Quốc tế II đã có một vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phong trào công nhân quốc tế và truyền bá chủ nghĩa Mác.
Hoàn cảnh ra đời và sự thành lập Quốc tế II
Sự phát triển mạnh mẽ của phong trào công nhân quốc tế
Vào cuối thế kỷ XIX, phong trào công nhân quốc tế phát triển mạnh mẽ ở nhiều nước trên thế giới. Các cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân đã giành được những thắng lợi quan trọng, như:
- Năm 1848, công nhân Pháp nổi dậy lật đổ chế độ quân chủ chuyên chế, thiết lập nền cộng hòa.
- Năm 1864, Quốc tế I được thành lập, là tổ chức quốc tế đầu tiên của giai cấp công nhân.
- Năm 1871, Công xã Paris được thành lập, là nhà nước vô sản đầu tiên trên thế giới.
Sự xuất hiện của chủ nghĩa Mác-Lênin
Sự xuất hiện của chủ nghĩa Mác-Lênin là nguyên nhân quan trọng thứ hai dẫn đến sự ra đời của Quốc tế II. Chủ nghĩa Mác-Lênin là học thuyết khoa học về cách mạng vô sản, đã chỉ ra con đường giải phóng giai cấp công nhân và nhân dân lao động. Sự xuất hiện của chủ nghĩa Mác-Lênin đã tạo ra nền tảng tư tưởng cho phong trào công nhân quốc tế, giúp phong trào phát triển theo đúng quy luật khách quan.
Sự phân hóa của Quốc tế I
Sự phân hóa của Quốc tế I là nguyên nhân thứ ba dẫn đến sự ra đời của Quốc tế II. Quốc tế I được thành lập năm 1864, là tổ chức quốc tế đầu tiên của giai cấp công nhân. Tuy nhiên, Quốc tế I đã phân hóa thành hai phái: phái ôn hòa và phái cách mạng. Phái ôn hòa chủ trương đấu tranh hòa bình, phái cách mạng chủ trương đấu tranh cách mạng. Sự phân hóa của Quốc tế I đã làm suy yếu phong trào công nhân quốc tế, làm cho phong trào không thể phát triển mạnh mẽ được.
Trên cơ sở những nguyên nhân trên, Quốc tế II đã được thành lập để đáp ứng yêu cầu của phong trào công nhân quốc tế, đoàn kết giai cấp công nhân trên toàn thế giới, lãnh đạo phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân theo con đường cách mạng vô sản.
Hoạt động của Quốc tế II
Quốc tế II đã thành lập được 42 chi bộ ở 35 quốc gia, với tổng số thành viên lên tới 4 triệu người. Các chi bộ của Quốc tế II đã tích cực hoạt động, đoàn kết giai cấp công nhân trong các cuộc đấu tranh, thúc đẩy phong trào công nhân quốc tế phát triển mạnh mẽ.
Ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị, hướng dẫn phong trào công nhân quốc tế đấu tranh theo con đường cách mạng vô sản. Quốc tế II đã ủng hộ và giúp đỡ các phong trào cách mạng vô sản ở nhiều nước, góp phần thúc đẩy phong trào công nhân quốc tế phát triển theo con đường cách mạng vô sản.
Tổ chức nhiều hội nghị, mít tinh, biểu tình, nhằm cổ vũ tinh thần đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân. Quốc tế II đã phát động nhiều phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân, góp phần khơi dậy tinh thần đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân, thúc đẩy phong trào công nhân quốc tế phát triển mạnh mẽ.
Tổ chức nhiều hội nghị, diễn đàn, nhằm nghiên cứu, phát triển lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin. Quốc tế II đã xuất bản nhiều tác phẩm lý luận, góp phần phát triển lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin.
Xây dựng nền tảng chính trị-tư tưởng cho phong trào công nhân quốc tế, dựa trên chủ nghĩa Mác-Lênin. Nền tảng chính trị-tư tưởng này đã giúp phong trào công nhân quốc tế phát triển đúng hướng, đạt được những thành tựu to lớn
Sự phá sản của quốc tế II
– Về chính trị: Quốc tế II đã không thể đoàn kết được giai cấp công nhân quốc tế trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc. Trong giai đoạn đầu của Chiến tranh thế giới thứ nhất, Quốc tế II đã ban hành Nghị quyết Zimmerwald (1915), kêu gọi các đảng cộng sản trong các nước tham chiến ủng hộ chính phủ của mình trong cuộc chiến. Điều này đã dẫn đến sự phân hóa trong nội bộ Quốc tế II, khiến tổ chức suy yếu.
– Về tư tưởng: Quốc tế II đã không thể giữ vững nguyên tắc của chủ nghĩa Mác-Lênin. Một số đảng cộng sản trong các nước tham chiến đã chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa dân tộc cực đoan, dẫn đến sự suy yếu của tổ chức.
– Về tổ chức: Quốc tế II đã không thể xây dựng được một bộ máy tổ chức vững chắc. Quốc tế II có quá nhiều chi bộ, thiếu sự thống nhất về tổ chức và hoạt động. Điều này đã khiến tổ chức khó khăn trong việc lãnh đạo phong trào công nhân quốc tế.
